Nawet tak niewielka enklawa zieleni jest w mieście cenna. Zmniejsza ona zanieczyszczenia, temperaturę, tłumi hałas oraz zwiększa wilgotność powietrza.

Opis koncepcji eko-osiedla zaprojektowanej na konkurs „Inspiracje w przestrzeni” w 2013 r. w Poznaniu.

Wybrane do przeprojektowania wnętrze blokowe jest częścią przedwojennego osiedla mieszczańskiego Gajowice – znajdującego się w południowej części Wrocławia w dzielnicy Fabryczna.  Opisany zespół mieszkaniowy wytypowano ze względu na jego tradycyjną technologię w jakiej został wybudowany. Taka koncepcja, na osiedlu zbudowanym przy użyciu materiałów opartych na produktach z wykorzystaniem betonu, rozmijałaby się z założeniami nurtu „eko”, który zakłada projektowanie zrównoważone, odpowiedzialne i nie stanowiące zagrożenia dla przyszłych pokoleń. Produkcja betonu natomiast, takie właśnie zagrożenie stwarza, gdyż jest toksyczna dla ogólnie pojętego środowiska naturalnego.

W skład opracowywanego wnętrza wchodzą wielorodzinne czteropiętrowe budynki z cegły. Teren zajmuje powierzchnię ok. 8900 m2. Towarzyszy mu dodatkowa przestrzeń parku Gajowickiego – ok. 15300 m2. W wewnętrznej części zespołu budynków znajduje się mało atrakcyjna, zniszczona, asfaltowa aleja, amatorskie przed-ogródki, zaniedbane trawniki i liczne, murowane obudowy śmietników oraz parking. Taka struktura nie spełnia wymagań mieszkańców. Odczuwalny jest brak funkcji rekreacyjnych i społecznych. Mimo to, zwarty układ przestrzenny daje szansę na utworzenie kameralnego, jednolitego wnętrza, osłoniętego od głównych tras komunikacyjnych budynkami mieszkalnymi.

Koncepcja zakładała częściowe przeprojektowanie dotychczasowej komunikacji poprzez zlikwidowanie zużytej asfaltowej alei oraz zastąpienie schodów pochylniami dla osób niepełnosprawnych, wózków i rowerów. Według tego założenia planowano zwiększenie powierzchni biologicznie czynnej, wykorzystanie roślinności rodzimej i zadomowionej oraz mieszanki trawnikowej z mikro koniczyną (Microclover®). Uwzględniono również racjonalne gospodarowanie wodą opadową. Dostrzegając zalety tego typu działań, zaproponowano rozwiązanie w małej skali, nieznacznie ingerujących w teren zbiorników przy rynnach. W przypadku bardziej skomplikowanego rozwiązania, mogłaby na ten temat powstać odrębna, szczegółowa koncepcja projektowa.

Chciałyśmy, aby to miejsce było przyjazne mieszkańcom, zachęcające do wspólnych działań i aktywności. Zielona przestrzeń w formie ogrodu miała poprawić komfort życia lokalnej społeczności. Nawet tak niewielka enklawa zieleni jest w mieście cenna. Zmniejsza ona zanieczyszczenia, tłumi hałas, zmniejsza temperaturę oraz zwiększa wilgotność powietrza. Obszar ogrodu wyposażony zostałby w nowe elementy małej architektury i oświetlenie energooszczędne. Biorąc pod uwagę potrzeby użytkowników stworzono strefy ciszy, relaksu i zabawy. Powiększono parking, a pojemniki na odpady komunalne oraz pojemniki do segregowania odpadów przeniesiono na obrzeża terenu. Z myślą o mieszkańcach zostało zachowane również miejsce do suszenia prania oraz zainstalowano pompę wodną ułatwiającą pielęgnację terenu. Cały obszar łączy malownicza ścieżka-wstęga, której charakter zmienia się w zależności od lokalizacji. Aby podkreślić naturalistyczny klimat wprowadzone zostały drzewa i krzewy owocowe, trawiaste i łąkowe polany oraz pachnące zioła. Teren nie posiada typowego placu zabaw. Proponuje się umieszczenie elementów zabawowych w różnych jego częściach, zachęcając dzieci do odkrywania i poznawania nowych zakątków. W konsekwencji działania te pozwoliłyby na scalenie i wykreowanie nowej jakości otoczenia.

Przy tworzeniu koncepcji wzięto też pod uwagę owady, ptaki i jeże. Z myślą o nich została tak dobrana szata roślinna, aby dostarczyć pożywienia i stworzyć bezpieczny azyl: wysokie trawy, żywopłoty, rośliny miododajne i owocujące. Rośliny zimozielone umożliwiają jeżom naturalne schronienie przed deszczem, pozwalając na zimowanie w warstwie opadłych liści i gałęzi. Teren można wyposażyć również w gotowe domki dla jeży i budki dla ptaków.

Zaproponowana w koncepcji mikro koniczyna eliminuje konieczność nawożenia, dzięki czemu chronione jest środowisko naturalne i ograniczony koszt pielęgnacji trawnika. Dobrane w osobnym wykazie drzewa i krzewy wyróżniały się duża przydatnością dla owadów, ptaków i jeży. Posiadały w większości jadalne owoce lub nie wymagały szczególnych warunków uprawy. Były to w większości gatunki rodzime lub zadomowione.

Nasza koncepcja powstała w odpowiedzi na problem pozbawienia „płuc” zurbanizowanej tkanki miejskiej i zakłada wykorzystanie projektowanej przestrzeni w sposób jak najbardziej przemyślany, rozsądny i ekologiczny. Została doceniona przez komisję konkursową ze względu na „…pięknie zrealizowaną ideę rewitalizacji przedwojennego osiedla, która wyraża się szczególną dbałością o rodzime gatunki roślin, nawiązanie do przedwojennych klimatów wrocławskich oraz nietypowe jak na dzisiejsze czasy proponowane możliwości spędzania aktywnego wypoczynku”.

Koncepcja „Eko Osiedle” zajęła I miejsce w kategorii profesjonaliści, w konkursie „Inspiracje w przestrzeni” w 2013 r. , w Poznaniu.

Skład zespołu : Ewa Domańska, Agnieszka Majewska, przy współpracy z Aleksandrą Staszewską i Alicją Romaniak.