Ogród wiejski przy domu przysłupowym| Łużyce Górne
ogród wiejski przy domu przysłupowym – powierzchnia ok. 1200 m kw.
WOJEWÓDZTWO: DOLNOŚLĄSKIE
Ogród przy starym domu pod lipą
Przy charakterystycznym dla okolicy domu przysłupowym, na terenie dawnych Łużyc Górnych, powstaje ogród wiejski a stary dom odzyskuje blask.
Park Krajobrazowy Doliny Bobru to miejsce na Dolnym Śląsku jeszcze stosunkowo mało znane. Okolice Wlenia, Tarczyna, Pokrzywnika, Łupek nie są tak mocno eksploatowane przez turystów jak choćby Karpacz czy Szklarska Poręba. Sporo tu miejsc do odkrycia. Przysłupowe domy, często w szachulcową „kratę”, są jedną z takich rzeczy. W ostatni weekend maja, co roku, odbywa się Dzień otwarty domów przysłupowych. Równocześnie impreza odbywa się również w Niemczech i na terenie Czech.
Przepełnione słońcem i zapachem podwórko ze starą jabłonią i wiekową lipą daje poczucie harmonii i spokoju.
To miejsce, który przywołuje najdalsze wspomnienia i przenosi nas w czasie.
Ogród wiejski przy domu przysłupowym – koncepcja
Przedogródek – ogród inspirowany tradycją wiejską
W ramach rewitalizacji otoczenie domu zostanie utrzymane w tradycyjnej konwencji domów przysłupowych, z wykorzystaniem materiałów naturalnych i zgodnie z dawną sztuką budowania. Dla podniesienia walorów estetycznych terenu powstaną ogródki kwiatowe i zostaną zagospodarowane skarpy za domem. Naturalistyczny charakter ogrodu kwietnego jest łatwy w pielęgnacji i mniej pracochłonny niż tradycyjne rabaty. Jednocześnie zawiera on tradycyjne rośliny tzw. wiejskie, ale w odmianach bardziej okazałych, częściej i bujniej kwitnących oraz wytrzymałych na mróz i choroby. Równocześnie proponujemy przywrócenie wokoło istniejącej lipy, funkcji tradycyjnego przedogródka kwiatowego.
Dla urozmaicenia kompozycji wprowadzono krzewy ozdobne oraz byliny kwitnące i owocujące aż do zimy. Na rabatach kwiatowych znajdą się rośliny tradycyjne: piwonie, ostróżki, astry, kosaćce, bodziszki, orliki, szałwie, mięty, krwawniki, maki, liliowce, bodziszki, floksy, które będą atrakcyjne przez długą część roku i nie wymagają nadmiernej pielęgnacji, co potwierdziły już liczne pokolenia zwolenników tych kwiatów. Kompozycja będzie utrzymana w tonacji fioletu, błękitu, bladego różu oraz neutralnej bieli.
Pod starą jabłonią, czyli jak ważny jest genius loci
Istniejącą, starą i jednocześnie piękną jabłoń proponujemy wyeksponować na okrągłym, czytelnie zarysowanym trawniku. Co więcej, aby nadać temu miejscu bardziej wyrazisty i spójny charakter, a jednocześnie podkreślić tradycyjną, wiejską przestrzeń, proponuje się stworzenie niewielkiej strefy wypoczynkowej. W rezultacie powstanie przestrzeń, która nie tylko porządkuje kompozycję, ale również umożliwia mieszkańcom spokojne podziwianie konstrukcji oraz filozofii domu przysłupowego w tej części ogrodu. Dlatego też w tej strefie warto ustawić ławkę lub inne elementy małej architektury, które będą wpisywać się w klimat wsi i naturalistyczny charakter założenia.
Ponadto wiosną przestrzeń tę mogą subtelnie urozmaicać swobodne, naturalistyczne nasadzenia narcyzów łąkowych, które wprowadzą sezonową zmienność i lekkość kompozycji. Jednocześnie nawierzchnia może być utrzymana w formie koszonej trawy, przeplatanej fragmentami niekoszonej łąki, co dodatkowo podkreśli półnaturalny charakter tego miejsca i pozwoli mu harmonijnie wpisywać się w otaczający krajobraz.
Na tyłach trawnika proponuje się żywopłot z róży, który osłoni mieszkańców od sąsiadów i ulicy oraz wprowadzi większą intymność. Krzewami, które nadadzą charakter otoczeniu są tradycyjne krzewy róży damasceńskiej. Z róż tych można robić przetwory lub po prostu delektować się ich zapachem i kolorem.
Zielnik w strefie wejściowej
Pomiędzy dwoma biegami schodów wejściowych do budynku. W miejscu bardzo dobrze nasłonecznionym i reprezentacyjnym, został zaprojektowany w bukszpanowych obwódkach elegancki detal w postaci zielnika. Ponieważ jest to miejsce bardzo wyeksponowane i jednocześnie położone blisko domu i kuchni, powstał pomysł eleganckiego ujęcia go w bukszpanowe ramy, które nawet w zimie, pod warstwą śniegu, będą się pięknie prezentować. Jednocześnie bliskość domu i dostęp dużej ilości słońca zaowocowała nadaniem temu malutkiemu ogródkowi funkcji praktycznej a nie tylko ozdobnej. Znaleźć się tu powinny najbardziej potrzebne w kuchni rośliny, z naciskiem na te, które są wieloletnie. Równocześnie zastosowanie ozdobnych tabliczek z nazwami roślin dodatkowo udekoruje grządki. Tabliczki mogą być również pomocne dla gości, którzy chcą z zielnika korzystać w sposób praktyczny a nie mają dobrej znajomości roślin jadalnych.
Ze względu na duże różnice wysokości terenu ogród wiejski składa się z kilku części. Różny stopień naświetlenia i kształt ogrodowych wnętrz spowodował naturalne podzielenie go na mniejsze enklawy o odmiennym charakterze. Dzięki temu ogród stał się niejednoznaczny i interesujący. Składa się on z części kwietnej i naturalistycznej oraz „dzikiej”.
Skarpa – naturalistyczna strefa ogrodu
Wzniesienie terenu z tyłu domu jest nie tylko użytkową granicą pomiędzy dwoma różnymi częściami ogrodowymi, ale również sprawia, że ogród staje się bardziej intymny, sekretny i zaciszny. Skarpę podzielono na część bardziej reprezentacyjną, z głównym wejściem oraz dziką, bardziej naturalistyczną. Podział ten wynika z warunków nasłonecznienia, oraz z przyczyn czysto funkcjonalnych i widokowych. Wzniesienie ma być utrzymane w stylu naturalnym, swobodnym. Rośliny które tam się znajdują będą wpisywać się w otoczenie swoją miękką fakturą, niewymuszonym pięknem, falującymi kwiatostanami, niekiedy puchatą strukturą. Kolorystyka jest utrzymana w tonacjach fioletu, bieli i zieleni.
Pomiędzy budynkiem mieszkalnym, stodołą i skarpą, powstał zakątek, który może być również namiastką ogrodu. Tuż przy stodole proponuje się utwardzone miejsce do relaksu z przylegającym do ściany stodoły kominkiem. Główną rolę w tej przestrzeni odgrywać ma z czasem okazałe drzewo (czereśnia), które zaprasza do odpoczynku. Pod nim proponujemy przesuwne komplety wypoczynkowe z widokiem na ukwieconą skarpę oraz studnię, która nawiązuje do dawnych tradycji zagospodarowania obejścia. Jest to dobrze oświetlone popołudniowym słońcem zaciszne miejsce, idealne do dziennego relaksu, które posiada zarówno kąt słoneczny i cienisty.
Od strony zachodniej, proponuje się gęsto obsadzić szpalerem krzewów fragment pomiędzy stodołą, a skrajem skarpy. Doda to intymności, ale również będzie ochroną przed dzikimi zwierzętami, które w przypadku miejsc w otwartym krajobrazie, są ich częstymi gośćmi.
Powyżej skarpy znajduje się część rekreacyjna. To koszona łąka, która wykorzystamy na pikniki, biesiady oraz rekreacje czynną na świeżym powietrzu. Nieopodal wejścia znajduje się niewielki dawny warzywnik. Proponujemy obsadzić go krzewami owocowymi (maliny, porzeczki, jeżyny, agrest) do użytku gości oraz właścicieli. Górna część ogrodu zostanie częściowo zagospodarowana na sad. Dalsza jego część z powodzeniem może być naturalistycznym, dzikim ogrodem z widokiem na otaczający krajobraz. Łąkę należy kosić fragmentami i tworzyć trawiaste ścieżki. Co roku ścieżka może prowadzić do innego celu.
Ten ogród wiejski przy domu przysłupowym to piękne nawiązanie do dawnych tradycji. To poszanowanie architektury i otoczenia w jakim się znajduje. Świadome wykorzystanie walorów takiego miejsca pozwoliło na utworzenie ogrodu, który ma swój niepowtarzalny urok i bardzo wymowny, autentyczny charakter.
Dom przysłupowy i ogród. Co warto przemyśleć.
Starodrzew przy domu przysłupowym – jak tego nie zepsuć?
Starodrzew przy domu przysłupowym to jeden z najcenniejszych elementów całej działki. Niekiedy jest starszy niż sam budynek i pamięta zupełnie inne czasy tego miejsca. Choć częściej sadzony po budowie domu. I właśnie dlatego nie powinno się go traktować jak „tła do ogrodu”, tylko jak jego szkielet. W praktyce oznacza to również uważne podejście: zamiast pochopnego usuwania drzewa, warto je najpierw rzetelnie ocenić, obserwować w czasie i traktować jako żywy element krajobrazu, który można zabezpieczyć i włączyć w projekt, a nie automatycznie eliminować.
Jak zachować dawny charakter ogrodów przy domach przysłupowych ?
Kluczowe jest utrzymanie dotychczasowej relacji między domem, sadem, ogrodem użytkowym i krajobrazem. Zamiast nowoczesnych kompozycji stosuje się rośliny rodzime i tradycyjne gatunki wiejskie, a przestrzeń organizuje się w sposób swobodny, wynikający z terenu.
Ważne jest też pozostawienie starodrzewia i elementów historycznych, takich jak stare mury, skarpy czy chociażby odnawianie starych alei. Ogród powinien wyglądać, jakby od zawsze tam był.
Czy ogród przy domu przysłupowym to dziedzictwo kulturowe?
W szerokim ujęciu ogród przy domu przysłupowym może być traktowany jako część dziedzictwa kulturowego, choć nie zawsze w sensie formalnej ochrony konserwatorskiej. Nie mniej warto o tym pamiętać w kontekście kultury regionu.
Czy ogród wiejski może być nowoczesny?
Tak — ogród wiejski może być nowoczesny, ale pod warunkiem, że nie straci swojego charakteru.
Nowoczesność nie oznacza „dodania designu”, tylko upraszczanie i porządkowanie tego, co już naturalnie wiejskie. Minimalizm w takim ogrodzie polega na ograniczeniu liczby materiałów, gatunków i form, a nie na ich zastąpieniu czymś obcym. Różnica polega na tym, że przestrzeń jest bardziej świadomie zaprojektowana — mniej przypadkowa, ale nadal „czytelna w krajobrazie”. Dzięki temu ogród może być jednocześnie wiejski w charakterze i współczesny w formie.
Dom przysłupowy i ogród – dlaczego warto myśleć o tym jak o całości?
Dom przysłupowy i ogród warto traktować jako jedną całość, ponieważ historycznie nigdy nie funkcjonowały osobno.
W tradycyjnym układzie siedliskowym dom, sad, ogród użytkowy i otaczający krajobraz tworzyły jeden system – powiązany funkcjonalnie, wizualnie. Architektura przysłupowa była „otwarta” na otoczenie, a ogród był jej naturalnym przedłużeniem.
